Buú kỳ Sài-gòn của Đoàn Thị

Thường người việt mình nói, đi tây, đi mỹ, còn thì ... “về Việt Nam”, nhưng đối với đám con nít nhà tôi là “đi Việt Nam”, quê hương của mình mà cứ như là đi chơi đâu đó, chứ không phải là “trở về mái nhà xưa”, cũng không trách được chúng nó vì có đứa chỉ biết đến VN khi người lớn nhắc đến quá khứ. Đó là chuyện cũ, ngày nay con nít lớn lên bên này bắt đầu quay về quê cha đất tổ, để nhìn tận mắt quê mình đẹp như thế nào, nhưng cũng có đứa về VN để xem chuyện kể của bố mẹ có khớp với thực tế không. Mỗi chuyến đi về là một câu chuyện riêng đầy màu sắc, tình tự quê hương cũng theo đó mà biến thiên như sắc cầu vòng. Bây giờ đến đến lượt hai đứa tôi, cái tuổi xê xế cũng mang lắm bệnh tật, nhưng trời thương còn sức để lên đồi xuống dốc, còn sức để thưởng thức đặc sản quê hương, sướng nhất là có giận hờn gì nhau tha hồ gấu ó, lúc này “chỉ có hai đứa mình và trời đất”, không sợ làm gương xấu cho các con. Chả bù mấy năm trước, tay xách nách mang con nhỏ về thăm cha mẹ hai bên, lo toan cho anh em đủ mọi thứ, nay các cụ đã ra đi, anh em cũng  “lớn đại” có thể tự túc an sinh, nên chuyến này mình tha hồ vui chơi thoải mái.   Còn hai ngày nữa là “bay” rồi, soạn va li, chất quần áo đâu vào đấy, tôi leo lên bàn cân, bỗng tôi có linh cảm không an tâm, chúa ơi, hai con số hiện lên làm tôi buồn thăm thẳm, tôi réo ông xã : - Bố nó ơi, em lên cân mất rồi Giọng chàng vọng lên lầu : - Lên cân là phải rồi, suốt ngày cứ bánh bèo, bánh cuốn, bún bò, phở, bánh canh ... cứ như thực đơn nhà hàng   Chàng thật vô tư không biết chia xẻ cái nỗi buồn của mình, trước khi đi, sợ các con thèm món ăn VN trong lúc mình vắng nhà, nên hơn tuần nay tôi đã nấu hết món này đến món nọ, chỉ còn bánh xèo là chưa đổ thôi, xôi chè thì không thiếu chi cả. Mà tôi có “xơ múi” mấy món đó cũng cam, chỉ nêm nếm thôi, còn thì cha con họ “hưởng sái” , hàng ngày tôi vẫn ăn hai cử sà lách dầu dấm, vậy mà sao người cứ phì ra mới oan chứ. Ông xã chạy lên lầu : - Leo lên cân xem, lên mấy ký mà la hoảng lên Tôi lắc đầu : - Cân lại làm gì, lên mất hai ký rồi Chàng cự : - Giời ạ, tội nghiệp vợ tôi, chân không dài mà đòi gầy như người mẫu, thật là quá đáng, mẹ nó có biết ở cái tuổi này không ăn cũng lên cân rồi, nói gì, tự dưng nấu toàn những món “ăn chơi mập thiệt” rồi la làng. Tôi bực mình : - Ở đó mà chì chiết, quần áo chật ních rồi đây, chui vào không lọt, phải sắm đồ mới, may ra ... Chàng mỉa : - May thật, đang mùa khuyến mãi, sao ông tây thông minh thế, biết vợ tôi sắp đi chơi mà tung ra đợt solde này Tôi đấu dịu : - Chỉ mua vài bộ mặc đỡ, về Sàigòn mua đồ tại chỗ mặc cho hợp thời Chàng cười : - Chưa thấy ai sướng như vợ tôi, được đi chơi, lại được mua sắm từ bên tây đến bên ta, mà này, về đấy sắm đồ không sợ người ta cười à, ai đời “dzạt kiều” mà mặc hàng nội Tôi cải ngay : - Đừng chê hàng nội mà hối không kịp đấy, áo dài không đâu bằng, trang phục đi làm, đi phố cũng up date với tây âu rồi, gía lại rẻ nữa, nhất là áo quần mặc trong nhà, đấy mấy bộ pyjama, quần đùi ... bố con anh mặc đến sờn vải rồi đấy. Chàng gãi đầu : - Nói sao cũng không lại các bà, thôi mẹ nó tính sao cũng được   Tôi soạn lại đống quần áo mấy năm trước mua ở sàigòn, có mấy cái áo kiểu cũng xinh, mặc vào vẫn lọt, vậy là khỏi phải sắm đồ mới, mẫu mã “cổ điễn” nên lúc nào cũng hợp thời trang cho cái lứa tuổi trung niên như tôi, tôi thò đầu xuống lầu, thông báo : - Không cần phải sắm đồ mới, mấy cái áo kiểu mua lần trước ở Sàigòn, giờ mặc vào vẫn lọt Chàng ngoái cổ lên : - Cũng mẹ nó thôi, tự biên tự diễn, gào thét lên, nào là lên cân, béo ra ... bây giờ thì không sao, giời sinh đàn bà chỉ để làm khổ đàn ông thôi Tôi phản ứng ngay : - Không dám đâu, mấy ông nói quá đấy, dễ mà bắt nạt mấy ông Chàng huýt sáo một cái : - Mẹ nó chưa về mà sao cập nhật mấy cái từ nặc mùi Sàigòn vậy, mẹ nó nói « không dám đâu », chứ bố nó nói « dám lắm chứ », mấy ông ra nước ngoài đa số « đại bàng bị gãy cánh » nên phải « phò bà » nhan nhãn đấy thôi.   Ừ mà chàng nói cũng đúng, đàn bà chúng mình ở đây có được chút bình quyền với mấy ông nên cũng dễ thở, có điều cái ranh giới bình quyền nó mong manh làm sao ấy, không khéo xử sự thì nó rách toạt hồi nào không hay, mà lỡ đến hồi « đôi ngã chia ly »  thì chỉ khổ cho các con. Nghĩ đến mấy cái vụ bình đẳng, bình quyền này tôi phát khiếp, mỗi nhà một cảnh, có người ra nước ngoài rồi bỗng chốc biến thành bà đầm, bà mỹ ... vì họ được quy chế « trên cả mức bình đẳng » nên các ông bị xuống cấp thê thảm, mới ngày nào chàng là hoàng tử của lòng em, nay chàng biến thành « nô lệ » của nàng.   Có lần tôi nói với ông xã : - Thấy mấy anh chồng trẻ thời nay pha sữa, thay tả cho con mà chạnh lòng ... Chưa dứt câu chàng đã nhảy bổ vào : - Sao lại chạnh lòng, đàng nào con trai mình cũng cùng chung số phận rồi Tôi cười : - Sao mà bố nó nhanh nhẩu đoảng, đàng nào thì thế kỷ này là thế kỷ « phò bà » rồi, bố nó không thấy các vị tổng thống đương thời thường đưa « bà » ra để chà xi đánh bóng mỗi khi cái « uy tín » của mình bị giao động tuột  xuống mất mấy điểm, y như thị trường chứng khoán đó sao. Chàng vẫn chưa hiểu : - Chuyện đó là chuyện thời sự ai mà không biết, nhưng cái chạnh lòng của mẹ nó là cái gì ? Tôi phì cười : - Bố nó chậm tiêu thật, chạnh... ở đây là hồi xưa sinh các con, bố nó có biết thay tả, pha sữa phụ đâu Chàng đắc ý : - Vậy mẹ nó còn chậm hơn bố rồi, đang ở thế kỷ « phò bà », tự nhiên quay về thế kỷ trước làm gì để than khổ, này mà báo cho mẹ nó biết nhé, đời nay là « sợ bà » như cháu ngoại của chị Hạnh nói đấy, chứ không phò bà đâu, mẹ nó tranh thủ hưởng sái đi.   Nhắc đến chuyện thằng cháu ngoại của bà chị tôi mà cười ra nước mắt, giáng sinh năm rồi chúng tôi sang thăm chị tôi, thằng cu lai mới năm tuổi, đẹp trai ra phết, nói tiếng việt sỏi lắm, bà ngoại nó hỏi, con đẹp trai để làm gì, nó nói để sợ bà, mà bà nào thì con chưa biết, khi nào cưới vợ thì sẽ biết. Cái xã hội văn mình đời nay có cái hay mà cũng có cái dở, đàn ông sợ vợ quá thì khó điều binh khiển tướng, đàn bà ăn hiếp chồng quá đáng làm mất đi cái nét dịu dàng của phụ nữ việt nam, tìm được cái điểm chuẩn để  dung hòa cuộc sống lứa đôi thời nay là cả một nghệ thuật, mà nghệ thuật biến thiên theo ngẫu hứng, phức tạp vô cùng.   Đang miên man nghĩ ngợi, giọng ông xã nói vọng lên : - Mẹ nó sắp xếp đến đâu rồi, để bố lên phụ cho nhanh Tôi trả lời : - Chả cần, gần xong rồi, nhờ anh cũng chẳng được gì, lần trước dặn mang theo thuốc nhức đầu cũng quên tuốt, lần này mà quên thuốc « tào tháo đuổi » là coi như hết đường ăn chơi Ông xã la làng : - Mẹ nó phóng đại đấy, cái thú ăn uống mà bảo là ăn chơi, tội nghiệp cho cánh đàn ông, đôi khi chưa chơi được bao nhiêu có khi lại chết uổn mạng vì bị lây bệnh đấy Tôi tỉnh queo : - Kệ thà một phút huy hoàng, còn hơn « trăm năm cô đơn », chết làm ma chết đói, không biết « gái » là gì Chàng leo lên lầu, cười hả hê : - Mẹ nó nói thật chứ ? muộn rồi em ơi, gía mẹ nó nói câu này cách đây vài chục năm thì đời đẹp biết chừng nào Tôi nguýt : - Bộ hồi trẻ anh chưa từng lăng nhăng sao mà bảo muộn, đi đến đâu bồ bịch đến đó mà than cái nổi gì Chàng ỡm ờ : - Hồi đó nhăn nhích lén lút chứ có được công khai đâu Tôi cười : - Ô hay ông này giỏi thật, chưa thấy ai « dân chủ quá trớn » như anh, này ngài có biết khối ông chưa từng được « vừa ăn cơm vừa ăn phở » như ngài không. Mà cái ông này oai thật, đã « phản bội » mà còn đòi công khai nữa, may là nhà anh chưa thuộc dòng vua đấy. Chàng bật cười : - Bố nó biết phận mình đâu phải con vua, họ nhà này có phải là Lê, Lý, Trần, Nguyễn ... đâu Tôi vẫn chưa tha : - Nói thế chứ thời trẻ anh ranh ma lắm, chơi thì cứ chơi, dại gì công khai để mất vợ, vợ nhà chu toàn cơm nước dạy dỗ con cái, bảo đảm tuổi gìa có người hầu hạ, ra đường ta bồ nhăn nhích cho thỏa đời trai trẻ tung hoành một cõi, giờ có chim lồng cá chậu cũng « đủ sở hụi rồi ». Chàng thích thú : - Sao mà mẹ nó tâm lý thế, giờ này ai mà chẳng mơ chim lồng cá chậu, được vợ nâng niu chăm sóc vẫn hơn là phải hầu bà, sợ bà, bởi thế anh đâu dại gì mà bỏ mẹ nó để theo người khác Tôi nói ngay : - Đấy tại cái kiểu nịnh như thế, tha hồ mê hoạt mấy em, bởi vậy hồi trẻ, con nhỏ này mới siêu lòng, mới sa lưới... Chàng cười tít mắt : - Thôi mà, đàng nào đời con gái cũng phải sa lưới một lần, sa chỗ nào, sa đại vào đây, cho đây nhờ mà. Tôi trầm ngâm : - Bố nó liệu đấy về Sàigòn mà nói năng như thế là có khối em đeo theo, có khi em còn trẻ hơn con dâu đấy Chàng nheo mắt : - Mẹ nó khéo lo, nội cái việc bưng bít mặt mày để tránh khói xe, tránh lây nhiễm cúm heo ... mà che bít bùng như thế thì ai biết mình là ai mà đu đeo.   Tôi cười một mình, nói vậy thôi, ở với nhau gần hết đời, biết nhau tong tỏng, phải tin tưởng nhau mới đủ sức mà  song hành hết đoạn đường trần, ở cái tuổi « bá bệnh » này, mà còn mang thêm bệnh ghen thì thà « tình chỉ đẹp khi còn dang dở » cho rồi.   Chữ tín ở đây cũng biến thiên như thời tiết, tùy tính nết của mấy ông, có một bà đã tâm sự : - Tôi biết tính chồng chứ, tin chàng trên tám mươi phần trăm, nhưng mỗi lần về VN cái chỉ số tín nhiệm đó bỗng nhiên tuột dốc dưới mức trung bình. Ngưng một chút chị tiếp :  - Chị biết không mấy bà bên này lúc nào cũng ra rả  « con gái bên nớ » ghê lắm, không hiểu « họ nói chi » mà mấy ông « đổ » hết, có vợ đi bên cạnh mà họ vẫn đổ như mít rụng  Tôi nghi ngờ : - Mấy cổ bạo đến vậy sao, rồi mấy bà không có cách chi « đỡ đạn » ? Chị bạn gật đầu : - Có chứ, một chiêu nhỏ như vậy nè, mấy bà về với chồng phải luôn chăm sóc chàng cẩn thận như tình nhân, cô nào léo hánh đến gần, thì mấy bà phải tự giới thiệu là vợ mới cưới của chàng Tôi ngạc nhiên : - Dễ mà họ tin, chúng mình  tuổi sấp sĩ mấy ổng chứ còn trẻ gì Chị bạn chắc mẫm : - Bởi vậy mình mới tung chiêu này, nói rằng, chàng góa vợ, mình là bạn tri kỷ thời sinh viên, ăn tiền ở cái chỗ thâm giao này, một cách gián tiếp cho cô em biết chàng chuộng « đồ cổ ». Chưa hết, phải chơi ván cờ cuối, bảo ngày mai mình theo chàng bay về bên kia bờ đại dương, dĩ nhiên là chớ có dại mà dẫn ông xã đến chổ đó nữa.   Cái chiêu của chị bạn chỉ có tính ước lệ, còn cái ẩn số « họ nói chi » đến giờ vẫn chưa được giải mã, nghĩ lại chị em chúng mình cũng từng là « con gái bên nớ », thế chúng mình đã đánh mất cái gì để chàng phải quay về tìm lại cái đã mất ?   Sàigòn của tôi sao lắm đổi thay thế nhỉ, con đường Duy Tân cây dài bóng mát của bác Phạm giờ này cũng na ná tác gỉa của nó, bạn bè, người thân, có ai còn giử tấm lòng nguyên xi như lúc Sàigòn chưa đổi tên không ?   Bạn bè hay tin tôi về, có đứa mail cho tôi : nhỏ ơi sao mi khéo lựa ngày về VN vậy, hiện nay đang mùa cúm H1N1, trường học đóng cửa, thiên hạ đang trong tình trạng báo động ... mi coi chừng, Sàigòn chừ thay đổi đến chóng mặt, không khéo mi bị lạc lối đó. Tôi đánh « meo » trả lời : bạn hiền ơi, vé máy bay đã trả tiền rồi, vậy là phải đi thôi, vả lại ông xã phải về để dự lễ  kỷ niệm30 năm cái khóa 74 Phú Thọ, chàng bảo chừng mươi năm nữa bạn bè « rệu rạo, đứa còn đứa mất» lúc đó có về cũng muộn. Không biết chàng thương bạn hay thương ai đây, nhưng phận mình xuất gía nên phải tòng phu, cả đời lẻo đẻo theo chàng, mà về xứ mình thì tội gì mà không lẻo đẻo « dìa quê ».   Ừ thì tuổi chúng mình cũng xê xế rồi, nhanh chân lẹ tay để mà vui chơi với đời, ta về ta tắm, ta chơi ao ta cho thỏa, có bị lạc lối cũng nên lạc một lần cho biết. Mai này quay lại « ao người » ta lại là khách trọ, lại tiếp tục « cày » cho ra cơm ra thịt, ăn lấy sức để chạy theo con cháu, chưa lên máy bay mà sao cứ muốn lạc về Sàigòn cho thỏa những ngày nhớ nhung.   July 09 / Đoàn Thị   Nắng  Sàigòn   Mới yên vị trên ghế máy bay, không khí quê hương nhộn nhịp bao phủ cả khoang tàu, giọng một cụ bà : - Út ơi, lấy cho bà cái túi để trên này nè Một cô bé nhừa nhựa : - Mẹ, anh ba lấy cái máy nghe nhạc của con kìa Anh năm, chị bảy, chúng mình lúc này tha hồ sổ tiếng « mẹ đẻ », bù cho những lúc phải dùng « tiếng địa phương » để giao dịch với dân bản xứ, cái thân ở trọ xứ người khổ thế đấy. Giờ ngồi trên chiếc Airbus hãng hàng không VN, mình có thể tự ví như đang ở quê nhà, tuy nhiên bọn con nít, có đứa không rành tiếng việt, nói năng nghe nặc mùi dzạt kiều, kiểu như : - Ba ơi, anh hơi « il veut me » đánh, (ba ơi, anh hai muốn đánh con) Tôi nói nhỏ với ông xã : - Giời ạ, nói tiếng việt còn chia « vẹc bờ » nữa, ai mà hiểu cho nổi Ông xã cười : - Thế con dâu bà gọi con giai bà, cháu nội bà là : cu bố, cu con thì sao Tôi thúc nhẹ cùi chỏ chàng : - Tại nó là đầm nên nói tiếng việt không thông, trách nó làm gì Chàng hạ giọng : -  Đầm thì đầm, tại con bà không dạy nó biết thứ tự trên dưới của xứ mình, ai đời chồng mà nó lại gọi là cu Bi, con thì nó gọi cu lai, người ngoài làm sao phân biệt cu nào là « cu bố », cu nào là «  cu con » ... Tôi cười : - Thì cũng như đám « mít con » này thôi, tiếng không rành nên mới chập choạng như thế. Cũng nhờ chập choạng như vậy mới giữ được gốc mít, chứ nói nguyên xi « tiếng địa phương » thì còn gì là con rồng cháu tiên   Nhớ thằng út nhà tôi năm lên tám tuổi, một hôm nghe ông xã đùa : - Này đồng chí vợ, hôm nay cho cả nhà ăn gì thế Tôi chưa kịp trả lời, thằng nhỏ đã nhanh nhẩu : - Con biết rồi « đồng trí » là chérie (mình, anh, em...) phải không mẹ Tôi lắc đầu : - Sao con lại nói thế Nó cãi : - Bố mới gọi mẹ là « đồng trí » vợ đó Hôm đó tôi cằn nhằn : - Anh nói năng linh tinh, ai nghe được họ nghĩ chúng mình có gốc « đảng điếc » mà mang tội với những người đã hy sinh cho chúng mình, đã thoát ra được rồi còn nhắc đến « mấy ổng » làm gì nữa.   Máy bay sắp cất cánh, mọi người đang thắt dây an toàn, từ cuối khoang máy bay có tiếng con nít reo hò : - Đi Việt Nam, đi Việt Nam, sướng quá, mình «  aller au Việt Nam » thiệt nè Tôi nheo mắt với ông xã : - Chắc có đứa đã bị hứa lèo, đi tàu bay giấy hay sao mà bữa nay nó nói đi Việt Nam thiệt.   Tiếp viên thông báo máy bay sắp cất cánh, yêu cầu mọi người yên vị và thắt dây an toàn, máy bay chạy ra ngã ba chờ lệnh của tháp không lưu, vài phút sau lấy trớn chạy nhanh ra đường băng rồi tăng tốc. Bánh xe ma xát trên mặt nhựa đường làm rung chuyển cả con tàu, vèo một cái,  bay khỏi mặt đất một cách nhẹ nhàng. Hàng ghế sau lưng, hai cha con reo hò, thằng nhóc líu lo : - Máy bay lên cao rồi, hay quá Ông bố tây vuốt đuôi : - Đúng rồi, nó cất cánh rồi, êm thật   Thế là hai cha con vỗ tay, gia đình này ồn ào và tự nhiên thật, ông tây tóc muối tiêu, bố con họ nói tiếng tây với nhau, cô vợ ngoài hai mươi tuổi nói tiếng ăng-lê với chồng, hai mẹ  con nói với nhau giọng Hà Nội, thằng nhóc chỉ có năm mươi phần trăm gốc VN mà nói tiếng việt chuẩn hơn mấy thằng « mít đặc » kia nhiều. Phi hành đoàn hôm nay trăm phần trăm người việt nam, chả bù những lần trước, cơ trưởng bao giờ cũng là đồng chí « kốp kốp » gì đó của nước anh em xô viết. Đã đến lúc người việt phải tự cầm lái những chuyến bay đường dài, và cả trong lãnh vực khác nữa. Nước Việt mình không thiếu nhân tài, chỉ tại chúng mình thiếu tự tin, có phải cái tiềm thức nô lệ hay bóng ma thân phận chư hầu vẫn còn bám lấy chúng ta ?   Khoang máy bay đang chìm trong ánh đèn mờ và tiếng nhạc thính phòng du dương như đưa tôi vào giấc ngủ muộn, tôi duỗi chân sảng khoái thưởng thức cái không gian « de luxe » rộng rãi mà cô tiếp viên ngoài phi trường đã ưu ái dành cho tôi, mặc dù vé của tôi thuộc hạng « tiết kiệm ». Tôi lim dim nhắm mắt, thở nhẹ, bỗng cô vợ trẻ của ông tây đập tay lên tấm ván kê làm bàn, la chói lói : - Xê lơ miên (c’est le mien), cái này của tôi Tôi hỏi ông xã : - Chuyện gì thế anh Chàng quay đầu ra phía sau, rồi nói nhỏ : - Anh chồng tây chơi bài lận, bị cô vợ bắt quả tang Tôi rỉ tai ông xã : - Cô em Hà Lội nói tiếng tây tài thật, cái từ « giống cái » cô  chuyển qua « giống đực », cô em dùng loạn xị cả lên Ông xã tặc lưỡi : - Cái tiếng tây rắc rối bỏ xừ, cái bàn cái ghế mà cũng bày đặt đòi giống đực giống cái, chỉ làm khổ cho người học thôi. Cái cô kia cứ nói loạn xị có khi lại hay đấy, ông chê bà tưởng khen, như thế lại yên ấm gia đình. Tôi khoát tay : - Cũng tùy ngữ cảnh thôi, không phải lúc nào cũng « loạn xị » được đâu Chàng gật gù : - Yes madame Tôi khen : - Bố nó giỏi thật, máy bay chưa hạ cánh mà đã nói năng như dân Sàigòn thứ thiệt rồi Chàng hãnh diện : - Bộ mẹ nó trông tôi giống dân Đài Loan qua Sàigòn kiếm vợ chứ không phải là « mít » chính cống à Tôi véo nhẹ vào cánh tay chàng, và duỗi chân ra ngủ, mặc cho cái cặp sau lưng chơi trò đỏ đen và chí choé nhau.   Cái hay của hãng VN airlines là giữa hai bữa ăn phục vụ theo menu, hành khách có thể xin thêm mì, phở ... ăn liền, hoặc bánh ngọt, cà phê... ở khoang bếp. Sau khi nghỉ ngơi cho tiêu cơm, dân mít bắt đầu đổ về khoang bếp, kẻ lên người xuống mùi mì, phở ăn liền... thơm lừng, ông tây không bỏ cơ hội « tranh thủ triệt để», hăng hái vào vào bếp bê mì, phở và cả bánh ngọt cho thằng nhóc. Đấy lấy vợ  Hà Lội ông tây đã bỏ đi cái gốc thanh lịch kén ăn của mình, giờ chàng đã biến thành tây ba lô và đã « cập nhật »  lối sống rất ư là thực dụng của dân « bộ lội » một thời đã ca ngợi « hết rau rồi em có lấy măng không ? ». Cái sáng kiến cho hành khách ăn mì gói, phở gói, tuy không ngon so với mì phở ở tiệm, nhưng vẫn hơn thức ăn phục vụ theo menu, tây không ra tây, ta không ra ta, bởi vậy tới Sàigòn ai cũng đi ăn hàng cho biết « đồ ta » ngon hơn đồ ăn trên máy bay như thế nào.   Máy bay hạ cánh rất êm, mới năm giờ sáng mà nhiệt độ bên ngoài đã trên hai mươi độ C, sảnh phi trường đen nghẹt người nhà ra đón thân nhân. Một thằng nhóc từ bên trong phi trường chạy ra cửa tìm dáo dát, nó ngoắt tay la lên : - Cô ba, con nè, Nhật nè Cô ba mừng rỡ : - Nhật, ba má con đâu rồi Thằng nhỏ nhanh nhẩu : - Ba con đang làm giấy, má con « đi tè » trong kia Cô ba sổ ngay : - Má con « on the toilet » hả Thằng nhỏ lắc đầu : - Cô ba phải nói « in the restroom » chứ không phải « on the toilet »  nhe cô ba  Tội nghiệp cô ba, thằng nhỏ ngây thơ không đúng lúc làm cô ba không tài nào phát huy ngoại ngữ.   Nắng Sàigòn tôi đi không chợt mát, cái nóng oi bức cộng thêm khói xe và tiếng ồn quá mức « đề xi ben » khiến Sàigòn như một cô gái tơ, bị o ép tô son trát phấn quá trớn trông tội nghiệp làm sao. Sàigòn nửa quê nửa tỉnh, nhìn lên trời nhà cao tầng mọc vô tội vạ, ngó xuống đất đường sá ổ gà bị đào xới như thửa ruộng đang cày dở, xe « Mẹc » (Mercedes) của đại gia luồng lách giữa đám xe ôm, xe đạp, xe đẩy của dân bán hàng rong.   Kiểu này thì làm sao dám mơ sàigòn có « phố cổ », dù là cổ thời pháp thuộc, thời Mỹ, hay thời giải phỏng chỉ toàn xe đạp với áo bà ba đen dép râu, Sàigòn mất gốc, không có dĩ vãng thì không còn là Sàigòn nữa. Hòn ngọc viễn đông đầy điễn tích bỗng bị biến thành một « Du Bai » lai căng, cái cổ xưa mà những nước văn minh trân quý, thì dân « nhà giàu mới » của Sàigòn lại xóa đi để mặc vào cái vỏ áo mới rỗng tuếch khiến hướng dẫn viên du lịch « lặp bặp » khi phải trả lời cho một du khách tây hoặc mỹ, rằng cái chỗ đó, cái nhà ấy ... bi giờ là cái plaza, mà xét về mặt thời thượng thì cái plaza của mình thua xa plaza ở Macao hoặc Singapore.   Có phải các vị ở rừng đã lâu nên không còn khái niệm « ôn cổ tri tân », họ xóa sạch để rồi trau trét cho mình một thành phố mới toanh vá víu, kênh cống ngập rác, nhà cao nhà thấp chen nhau trên những đại lộ biến thành sông sau mỗi cơn mưa. Tiếc là Sàigòn không phải là một sa mạc như Du Bai để người ta thiết kế một thành phố hiện đại hoàn chỉnh, mà Sàigòn đã có gốc tích, có lý lịch dầy cộm, vậy mà họ nỡ cạo sửa đánh dấu chồng chéo lên cái đô thị hòn ngọc của tôi, bởi vậy nắng Sàigòn không tài nào làm mát lòng tôi.   Hôm sau tôi đi tour Đà Nẵng - Huế, mới năm giờ sáng đã có mặt ở đường Nguyễn Huệ, Sàigòn sáng sớm tinh sương, chưa thấy ai đi lại ngoài những người quét đường, người bán hàng rong, Sàigòn thức khuya dậy sớm cũng toàn người nghèo, còn cái đám ăn chơi này phải thức sớm chỉ là một ngoại lệ. Tới Đà Nẵng leo núi ngũ hành rêu phong cho biết với người ta, chẳng có gì lớn lao hùng vĩ như bên tàu, nhưng là quê ta, có xấu đẹp cũng là của ta, tôi không có thói chạy theo xa hoa phù phiếm, nên ai có so sánh ta bé nhỏ hơn xứ tàu vạn lý tôi cũng mặc kệ. Đối với tôi tàu là đứa xâm lăng nên cái gì của họ tôi cũng không ưa, tôi cực đoan vì tôi chỉ có Việt Nam trong tim, xứ tây xứ mỹ có văn minh tiến bộ gì đi nữa cũng chỉ là quê người. Vào phố cổ Hội An bé xíu như một góc của Sàigòn, hay của Paris, New York nhưng ít ra cái cũ kỷ đó mới là cái đáng giữ, hàng quán san sát nhau như đường lên núi Saint Michel hay như ở bến cảng San Francisco. Tiệm bán quà lưu niệm, cái không thể thiếu của một danh lam, đa số hàng hóa đều được sản xuất bên tàu, từ xâu móc chìa khóa cho đến đồ vật trang trí, vậy mà Hội An hơn tây hơn mỹ ở những sản phẫm thủ công sản xuất tại chổ, du khách tha hồ thưởng thức tay nghề thủ công của dân ta. Quanh phố Hội cũng có hàng ăn lề đường, mì quảng, cao lầu ... thiên hạ tha hồ ăn vặt, tôi ăn bắp nướng trét mỡ hành, cóc dầm muối ớt, ông xã uống hai ly nước mía.Trời oi trên 30 độ C mà ăn mì quảng thì gian nan thật, cạp bắp nóng như tôi cũng không khá hơn, trong mấy món ăn chơi này, chỉ có nước mía là thứ giải nhiệt hay tuyệt.     Một ngày rong rủi ở xứ Đà tưởng đã kết thúc sau bữa cơm tối, ai dè đến chín giờ đêm thì đám bạn của ông xã kéo đến, họ chở qua cầu Thuận Phước cho biết xứ Đà của họ phát triển như thế nào. Cầu mới khánh thành được một tuần, người ta đứng hai bên thành cầu chụp hình, ánh flash nháy sáng cả một góc trời, cũng từ trên cầu dãy đèn đường sát biển dẫn ra xứ Huế uốn lượn như con long con phụng, và đó cũng là niềm tự hào của dân xứ Đà. Buổi chơi đêm kết thúc ở quán nhậu, thịt heo luộc cuốn bánh tráng chấm mấm sống kèm với bia lạnh, chỉ có một món duy nhất cũng đủ cầm chân bốn đứa bạn sau hai mươi mấy năm xa cách, về đến khách sạn đã quá nửa đêm. Vậy mà hôm sau tôi thức giấc lúc sáu giờ, có lẽ lạ giường, mà mỗi đứa được nằm một giường mới sướng chứ, bữa điểm tâm của khách sạn ba sao được phục vụ theo kiểu buffet, mì quảng, bánh ướt tôm, xôi, cháo, súp ... nhìn hoa cả mắt. Ăn thử mới biết cọng « mì hoảng » không mang màu gạo lức, không nhuộm màu nghệ mà trắng đục như hủ tiếu tàu, rau ăn kèm chỉ là sà lách thái mỏng với vài cọng rau hún, nước mắm ăn bánh ướt ngọt như chè, qua hai món « thử nghiệm » tôi chợt nghĩ du lịch Đà Nẳng cũng xu thời chạy theo du khách, vô tình đã đánh mất cái mặn mà của đặc sản địa phương.   Sau điểm tâm mọi người lên xe ca chạy ra Huế, xe chạy dọc bờ biển cho thiên hạ ngắm cảnh, nhìn biển chán chê, anh chàng hướng dẫn kể chuyện xưa tích cũ để rút ngắn hai giờ xe chạy lắc lư, anh kể miên man về triều đại nhà Nguyễn. Đời Tự Đức là ông vua cuối trào, vì ông không có con ruột nên sau đó các con nuôi của ông, vì hồn Việt không có trong huyết quảng của họ, nên từ Dục Đức cho đến các vị vua sau chỉ dẫn đến thoái trào và vị vua cuối cùng cũng lưu vong và bỏ xác nơi xứ người. Khi kể về các vị vua do tây đưa lên ngôi để dễ bề giựt dây, anh hướng dẫn có kể đến nguồn gốc của chiếc thuyền thúng ở miền trung. Ngư dân thời đó để trốn thuế của vua, cái loại thuế do tây bày ra để lắp khoảng tiền vua tiêu xài quá độ, họ đã dùng thúng để đi biển đánh cá, vì thúng không mang hình dạng chiếc thuyền nên không thể xếp vào hoạt động ngư nghiệp, nghĩ lại ông cha mình ngày xưa ít học mà chơi tây cú này hay thiệt. Nghĩ đến lịch sử nước mình ba chìm bảy nổi, công lao ông cha dựng nước giữ nước, dù còn thô sơ, dân ta vẫn là nước Đại Cồ Việt, ngày nay con rồng cháu tiên sinh sản chật cả xứ việt, thần đồng, khoa bản cũng không thiếu, vậy mà dân chúng vẫn còn bị kềm kẹp từ bên trong và bị ứp hiếp từ láng giềng tàu rợ, cái danh từ độc lập, tự do nghe nó trá hình làm sao, còn hạnh phúc thì « mơ không thấy nổi ».   Ra Huế vào Thành Nội, thăm lăng tẩm ... lại nghe thiên hạ chê, thành quách xứ mình tí teo không bằng xứ tàu, tôi phát cáu vì cái bệnh nô lệ của mấy người hám cái to cái đẹp xứ người mà quên, mình từ cái xứ téo tẹo này mà ra. Đêm trên thuyền nghe ca huế, một chút hoài cổ và nghe sông Hương rên rỉ cho thân phận bọt bèo bị rác rưởi thời văn minh vây hãm, tuy trời tối đen nhưng bao ni lông nổi trôi bồng bềnh trên mặt sông làm lòng tôi thêm ngổn ngang bồi hồi.   Ngày cuối ra chùa Thiên Mụ, trời nắng gắt và nóng bỏng vì là mùa gío lào, tuy áo ướt đẫm mồ hôi nhưng tôi lại thấy mát nhờ khuôn viên chùa có nhiều cây to rợm bóng mát và gío thổi từ sông Hương đưa lên. Sau đó xe đưa chúng tôi ra chợ Đông Ba, thiên hạ đổ xô đi mua nón bài thơ, quạt ... tôi tìm tré, nem chua, tôm chua...  đặc sản huế khi trở lại Sàigòn ăn vào bị tào tháo rượt đuổi hết một ngày. Nhà hàng ở Huế cũng rơi vào « gu du lịch toàn cầu », cơm hến, cơm âm phủ, bánh nậm, chả tôm ... không thấy thực đơn chỉ có chả gìo, rau muống xào tỏi (cái này đâu phải đặc sản Huế) thịt kho tàu, nước mắm ngọt như chè lại thiếu ớt hiểm, đồ huế không cay không thể gọi là huế được. Bún bò muốn ăn phải bò ra phố, lỡ vào quán không đúng điệu, ăn vào lại phải cười lăn cười bò ra vì nó lai căng thế nào ấy, ngoài ra còn có cái món lạ và mới ( ?) của xứ Huế là chè lạnh, những loại chè nóng thời xưa bỗng biến thành chè lạnh ăn với đá bào, như chè thưng, chè khoai môn ... có phải để giải nhiệt trái đất đang bị hâm nóng Huế đã tiên phong trong mấy món chè này ! Suốt hai ngày ở Huế sáng nào tôi cũng uống cốc cà phê sữa, phải công nhận cà phê của ta đậm vị hơn mấy thứ pha trộn Arabica bên này, thức ăn điểm tâm ở khách sạn Héritage Huế có khá hơn Đà Nẵng một chút, nhưng cái chút đỉnh đó không đủ sức thuyết phục cái gu ăn đồ huế chính hiệu của tôi.   Trở về Sàigòn tôi đón tàu cánh ngầm ngoài bến Bạch Đằng đi Vũng Tàu, ai cũng can vì sợ tàu chìm, tôi chả sợ, chết ở đâu chớ chết ở quê nhà đỡ cô đơn hơn, ông xã bảo tôi điếc không sợ súng, tôi cười : - Quá năm mươi chưa phải là gìa, chưa hưởng hết đời, nhưng nếu số mình ngắn thì đành chịu, nghĩ ngợi làm gì cũng không cưỡng được định mệnh. Ngày thứ hai bãi biển tương đối vắng, chỉ có dân địa phương và dân nội địa, đàn bà con gái mặc nguyên bộ nhảy xuống biển mà bơi, tôi đỡ phải nhắm mắt khi dzạt kiều nút nít thịt dư thịt thừa trong bộ đồ tắm hai mảnh, vờn tới vờn lui trên bãi. Đang nằm lim dim hóng gío biển, có một đám bắc kỳ 75 kéo bè ngồi dãy ghế bố sau lưng, họ gõ vào vỏ lon bia hát nhạc giải phóng, Trường Sơn đông Trường Sơn tây, Hành khúc ngày và đêm ... bóng ma thời khổ nhục bỗng vây kín lấy tôi, tưởng đã quên mà sao hôm nay còn sót lại « chủng loại hiếm » trên đà tiệt chủng xuất hiện thế này, quay sang họ tôi nhận ra dân bộ đội xấp xỉ năm mươi, chiến tranh đã tàn từ lâu rồi sao họ vẫn chưa thấy hòa bình !   Láng giềng bên phải của tôi là một đại gia đình tỉnh lẻ, bà nội chủ trì mọi sinh hoạt của gia đình, trước tiên bà gọi dân bán quần áo dạo, bà mua áo thun, xà lỏn bơi cho đám cháu, bà gọi sò, mực nướng, hột vịt lộn cho cánh đàn ông, đàn bà con gái ăn đậu hủ nóng, chôm chôm, măng cụt, nhãn...   Mấy thằng nhóc không quen đi biển bị sóng đánh, chạy lên mét bà nội, bà ra lệnh : - Con bé, mày đi mướn mấy cái « bít xi » cho tụi nhỏ Tôi nghe rõ ràng bà nói cái « bít xi » mà không tài nào đoán ra cái gì, tiếng việt mình làm gì có chữ này, tiếng tây cũng không, thôi đành chờ xem « bít xi » của bà ra sao. Giời ạ, sao bà không nói đại cái phao bơi, hay cái ruột xe hơi bơm căng phồng cho dễ hiểu, cái từ đặc biệt này tôi phải ghi vào sổ những danh từ mới của VN, đi xa có quà kiểu này cũng hấp dẫn chán. Trưa vào phố ăn cơm canh chua cá bông lau, cá chiên chấm nước mắm ớt ... chủ quán nấu ăn kiểu dân biển nên nước mắm mặn mà, thế mới biết nhà hàng mấy sao chưa chắc đã ngon bằng quán bình dân. Trở ra bãi tôi mua cóc, xoài chấm muối ớt, ông xã thấy tôi nhai mà buốt cả răng, chàng nói : - Mẹ nó không sợ ê răng, xót ruột sao Tôi chắc mẫm : - Có ê, có xót cũng đành, không ăn về lại tiếc, may quá hôm nay răng, ruột không đứa nào làm nũng cả. Chàng le lưỡi, thấy tôi ăn ngon lành mà phát thèm, tội nghiệp chàng không có cái thú ăn quà vặt của đàn bà con gái nên đành chịu thiệt, cái sự thiệt thòi rất ư là đàn ông, tôi khen chàng như thế, chàng ưng ý lắm. Bốn giờ năm mươi chiều tôi đón chuyến tàu cuối về Sàigòn, tàu chạy được nửa đường, gần tới rừng sát, trời đổ mưa tầm tã, con tàu lắc lư theo sóng biển cuồng phong, tôi nhìn ra cửa sổ, mưa mù trời chả thấy bờ bến ở đâu. Tôi chợt nghĩ đến những chiếc tàu vượt biên năm xưa, cảnh vật chắc hãi hùng hơn hôm nay nhiều, vậy mà họ vẫn sống sót, giờ này tàu có đắm cũng được cứu hộ chứ làm sao chết như người nhà lo sợ. Bảy giờ tàu cặp bến Bạch Đằng, Sàigòn vẫn trời quang mây tạnh, trời bớt oi bức và phố đã lên đèn, tôi thả bộ đi về chợ Bến Thành, phố đêm che khuất lớp người nghèo khổ buôn bán rong, đèn xe gắn máy, xe du lịch đan chéo khắp phố. Lúc này Sàigòn mới lộ bộ mặt ăn chơi của dân lắm của nhiều tiền, nhà hàng cao cấp có nhân viên mặc đồng phục đón khách ngay cửa ra vào, xe hơi thi nhau bỏ khách trước cửa rồi chạy vào bãi đậu xe. Bên trong nữ tiếp viên mặc áo dài hoặc váy đầm tùy loại nhà hàng, thực đơn thường là sơn hào hải vị, rượu bia đủ loại, chỉ có nhân viên thuần loại « nhà nghèo », giờ làm việc của họ là giờ ăn chơi của người khác.   Ở Sàigòn tôi có cái thú đi xe ôm, nó sướng ở chỗ đoạn đường nào kẹt xe vì có « lô cốt » nằm giữa tim đường, kẹt xe vì người ta có việc gấp nên cứ chạy ngược chiều cho nhanh, tài xế xe ôm tự động leo lề đi tiếp, luồn lách quanh co chút xíu là tới nơi. Gía cả đã ấn định trước nên không ngại như khi đi taxi xe ngừng mà đồng hồ vẫn nhảy, đến nơi gía tiền có khi gấp đôi cuốc xe lần trước.                                                                          Đi xe bus cũng có cái hay nếu mình không gấp, gía vé được thành phố bù lỗ nên bất kể tuyến đường dài hay ngắn, gía đồng hạng ba ngàn đồng VN, xe có máy lạnh, ngồi trên xe mát mẻ tha hồ ngắm phố, chỉ có cái bất tiện nhỏ, có vài hàng ghế có rệp, lỡ ngồi vào thì ráng mà ... gãi.   Tôi chưa có dịp đến quán cà phê nhạc để xem cà phê hiện nay có giống mấy cái quán « Hầm gío » trên đường Trần Quang Khải của tôi những năm 70 không ? Nghe nói có mấy quán cà phê có tên theo ca từ nhạc Trịnh như « Sỏi đá »... rất ăn khách, tội nghiệp anh chàng họ Trịnh, lúc sống bị ruồng rẫy, chết rồi người ta mới nuối tiếc. Hàng ăn uống đã được hệ thống hóa theo từng con hẻm « chuyên đề » về đồ nhậu, phở, bánh cuốn, bánh xèo ... khách vào khó mà biết hàng nào ngon vì cả con hẻm chỉ chuyên một món. Phải rành thổ địa mới tìm ra một con hẻm có những hàng ăn thập cẫm từ cháo cho đến phở, xôi, chè ... hình như đó là hẻm nhỏ bình dân nên thực đơn không chuyên về một đặc sản nào cả. Trong thực đơn « nhà nghèo » còn có vài món ăn vặt đang bị đào thải như bắp nướng, chuối chiên, bánh cam ..., người ta giàu rồi nên không thích ăn những thứ đó nữa, chỉ có tôi là người lạc hậu nên cứ tìm mãi cái dĩ vãng của thời vàng son đã mất.   Vài ngày rong chơi xen kẽ việc nhà phải giải quyết, chuyến đi lần này không đủ để tôi thực hiện những điều tôi muốn làm, chương trình ban đầu bị đảo lộn vì những sự cố đột xuất, đột ngột đến độ tôi lo đến ngày về mình vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ đối với gia đình, may quá trước lúc ra phi trường mọi sự đều hoàn tất.   Tôi xếp va-li chờ taxi, 20 giờ chiều thứ bảy, giờ cao điểm người ta đi chơi, gọi bốn lần mới có một chiếc taxi đến đón. Tưởng thiên hạ rong chơi ngoài phố, vào phi trường người đi đen nghẹt, người ta cũng phải về để đi cày chứ, đại gia chỉ có ở VN, bên này ai cũng cày, giỏi lắm lên làm chủ hãng, lời chưa chắc nhiều nhưng đóng thuế ngập mặt. Ở cái xứ tự do này, ai lên hàng chủ hãng tự nhiên trở thành nhà giàu đối với cơ quan thuế vụ, nhà giàu thuộc diện « có nợ với nhân dân » nên ngoài thuế lợi tức, chủ hãng còn khối cái thuế phải đóng, cái « nợ với nhân dân »  nước XHCN đã xóa bỏ lâu rồi,  vậy mà ông tây lượm lại để dùng, thiên đàng tự do cũng có cái gía của nó.       August 09/ Đoàn Thị